Hiệu quả công tác dân vận thông qua hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trong thời gian qua
Công tác dân vận là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược trong sự nghiệp cách mạng của Đảng, góp phần quan trọng củng cố mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với Nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc và động viên Nhân dân tham gia sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Khắc sâu lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Việc dân vận rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”, trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta luôn đặt công tác dân vận ở tầm chiến lược, đồng thời coi trọng các hình thức triển khai công tác dân vận thiết thực, cụ thể để tập hợp và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết của toàn dân tộc, trong đó chú trọng thực hiện công tác dân vận thông qua các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.
Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) được xem là cầu nối để đưa các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến với người dân, góp phần nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Thời gian qua, Sở Tư pháp đã tập trung tham mưu, tư vấn UBND tỉnh, Hội đồng phối hợp PBGDPL tỉnh ban hành các kế hoạch, xác định nội dung, hình thức triển khai công tác PBGDPL hằng năm để định hướng, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, địa phương đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, phổ biến các văn bản pháp luật mới thuộc phạm vi lĩnh vực, ngành, địa bàn quản lý. Trên cơ sở đó, cấp ủy, chính quyền các cấp luôn quan tâm, chú trọng đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo triển khai các hoạt động tuyên truyền, vận động, hướng dẫn, tổ chức cho Nhân dân thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; thường xuyên thực hiện PBGDPL bằng những hoạt động thiết thực, phù hợp, hướng mạnh về cơ sở và đạt được những kết quả nhất định.
Nội dung tuyên truyền, PBGDPL tập trung vào việc cung cấp thông tin, kiến thức cơ bản liên quan trực tiếp đến đời sống xã hội như: dân sự; hình sự; đất đai, tài nguyên môi trường; an toàn giao thông; phòng, chống tham nhũng; khiếu nại, tố cáo; hôn nhân, gia đình; phòng, chống bạo lực gia đình; hộ tịch… và những câu chuyện, tình huống pháp luật thực tế; biểu dương, tôn vinh những gương người tốt, việc tốt, qua đó, góp phần xây dựng, hình thành ý thức tôn trọng, chấp hành pháp luật, lan toả những điều tích cực; hạn chế xung đột, mâu thuẫn trong Nhân dân cũng như tinh thần cảnh giác, đấu tranh, tố giác hành vi vi phạm pháp luật. Nội dung PBGDPL trọng tâm hằng năm được xác định theo nhu cầu thông tin, tìm hiểu pháp luật của người dân, doanh nghiệp. Trong đó, tập trung vào các luật, văn bản dưới luật mới được thông qua hoặc ban hành; các quy định có liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp; các sự kiện chính trị, pháp lý lớn của tỉnh, các vấn đề dư luận xã hội quan tâm hoặc cần định hướng dư luận xã hội; tổ chức tuyên truyền các văn bản pháp luật phục vụ cho các đợt cao điểm theo chủ đề như: Ngày Pháp luật Việt Nam; Tháng hành động phòng, chống ma tuý; Tháng an toàn giao thông; Tháng hành động vì trẻ em; Tháng Thanh niên; bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp...
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ “Tuyên truyền là đem một việc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm. Nếu không đạt được mục đích đó, là tuyên truyền thất bại. Muốn thành công, phải biết cách tuyên truyền”, như vậy, để vận động được Nhân dân, PBGDPL hiệu quả phải sử dụng đa dạng các hình thức tuyên truyền. Tùy chủ thể, nhu cầu, nguyện vọng và tình hình thực tế, PBGDPL được thực hiện bằng nhiều hình thức đa dạng, phong phú. Trong thời gian qua, hình thức PBGDPL trực tiếp được nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương ưu tiên sử dụng thông qua tổ chức các hội nghị, hội thảo, tọa đàm, đối thoại chính sách. PBGDPL thông qua việc biên soạn, phát hành tài liệu pháp luật như: Tờ rơi, tờ gấp, sổ tay, infographic…được chú trọng thực hiện. Các tài liệu tuyên truyền, PBGDPL này được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với nhu cầu của từng đối tượng, từng địa bàn, đáp ứng tính thời sự và yêu cầu phổ biến pháp luật trong từng giai đoạn. Tài liệu tuyên truyền cho đồng bào dân tộc thiểu số được dịch sang tiếng dân tộc để người dân dễ hiểu, dễ tiếp cận. Những tài liệu này là cẩm nang, phương tiện hoạt động hiệu quả của người làm công tác dân vận. Trong năm 2024, các thành viên Hội đồng tỉnh đã tổ chức 5.977 cuộc tuyên truyền pháp luật trực tiếp cho hơn 597.230 lượt người; biên soạn, cấp phát miễn phí gần 555.070 bản tài liệu PBGDPL; các cơ quan, đơn vị, địa phương trong tỉnh đã tổ chức 122 cuộc thi, hội thi tìm hiểu pháp luật, thu hút 170.560 lượt người tham dự, qua đó đã tạo hiệu ứng, sức lan tỏa đến cán bộ, Nhân dân trong việc tìm hiểu, nghiên cứu, học tập pháp luật.
Bên cạnh đó, nhằm tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tuyên truyền, PBGDPL, việc tuyên truyền trên các Trang thông tin điện tử, qua các trang mạng xã hội như Zalo, Facebook, You Tube hay cung cấp thông tin, tuyên truyền pháp luật qua các phương tiện thông tin đại chúng, hệ thống loa truyền thanh được nhiều cơ quan, đơn vị, tổ chức triển khai thực hiện, điển hình như: Trang thông tin điện tử PBGDPL tỉnh, Zalo Official Account (OA) “Phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh Đắk Lắk”, Fanpage “Tư vấn pháp luật của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đắk Lắk”, các Fanpage của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Đắk Lắk, Đoàn TNCS Công an tỉnh Đắk Lắk, Báo Đắk Lắk, Truyền hình Đắk Lắk; Zalo OA của Công an tỉnh và công an các huyện, thị xã, thành phố; Trang Tiktok “Truyền hình Đắk Lắk”... đã đăng tải hàng ngàn bài viết, phóng sự tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nhất là các quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích chính đáng của Nhân dân, thu hút hàng trăm ngàn lượt người tương tác, chia sẻ, theo dõi.
Hình thức PBGDPL thông qua các cuộc thi/hội thi tìm hiểu pháp luật, nhất là các cuộc thi tìm hiểu pháp luật trực tuyến thu hút đông đảo cán bộ, Nhân dân tham gia. Thông qua việc trả lời câu hỏi, các quy định pháp luật dần đi vào nhận thức của người tham dự cuộc thi một cách chủ động, tự nguyện. Thời gian qua, các cơ quan, đơn vị của tỉnh đã tổ chức nhiều cuộc thi/Hội thi như: Cuộc thi “Dân vận khéo” năm 2023, Hội thi “Hoà giải viên giỏi tỉnh Đắk Lắk” năm 2023 (Sở Tư pháp); Liên hoan “Các mô hình tổ truyền thông cộng đồng gắn với tìm hiểu Luật Bình đẳng giới” năm 2023 (Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Đắk Lắk), Hội thi “tìm hiểu Luật An toàn Giao thông đường bộ và Luật nghĩa vụ Quân sự” năm 2024 trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, Hội thi “Thanh niên với kiến thức pháp luật” năm 2024 (huyện Krông Năng) v.v… Các cuộc thi/hội thi tìm hiểu pháp luật là sân chơi bổ ích để người tham gia trau dồi kiến thức, hiểu rõ hơn các quy định pháp luật. Đây là hình thức tuyên truyền, PBGDPL mang lại hiệu quả cao trong quá trình thực hiện công tác dân vận.
Đặc biệt, trong năm 2024, Sở Tư pháp đã phối hợp với Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh xây dựng, phát hành rộng rãi video clip tuyên truyền về Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu những nội dung cơ bản của Luật Đất đai năm 2024”; nhiều pa nô tuyên truyền về phòng chống mua bán người, bảo vệ môi trường, bảo vệ rừng, đảm bảo an toàn giao thông… được thiết kế và lắp đặt tại các đơn vị cấp xã, nhất là các xã vùng sâu, vùng xa. Ngoài ra, PBGDPL còn được thực hiện lồng ghép trong các hoạt động chuyên môn như: thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở; xây dựng xã, phường, thị trấn, đạt chuẩn tiếp cận pháp luật; thực hiện lồng ghép trong hoạt động văn hóa, văn nghệ, sinh hoạt của tổ chức chính trị và các đoàn thể, câu lạc bộ, tủ sách pháp luật và các thiết chế văn hóa khác ở cơ sở; qua chương trình giáo dục pháp luật trong các nhà trường.v.v..
Những biện pháp PBGDPL trên đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác dân vận, không chỉ vận động Nhân dân thực hiện các đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước mà còn phải tìm mọi cách giải thích cho dân hiểu, dân tin, thực hiện quyền lợi và trách nhiệm của mình, như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói trong tác phẩm Dân vận: “Những người phụ trách dân vận cần phải óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm. Chứ không phải chỉ nói suông, chỉ ngồi viết mệnh lệnh. Họ phải thật thà nhúng tay vào việc.”.
Tiếp tục thực hiện lời dạy của Bác Hồ “Dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành những công việc nên làm, những công việc Chính phủ và Ðoàn thể đã giao cho. Dân vận không thể chỉ dùng báo chương, sách vở, mít-tinh, khẩu hiệu, truyền đơn, chỉ thị mà đủ”, trong thời gian tới, để nâng cao hiệu quả công tác dân vận, cũng đồng thời phải nâng cao hiệu quả hoạt động PBGDPL gắn với vận động nhân dân chấp hành pháp luật. Các hoạt động PBGDPL cần đổi mới, sáng tạo về cả về phương châm, quan điểm và hình thức triển khai, với các trọng tâm cơ bản sau:
Thứ nhất, tiếp tục đổi mới nội dung PBGDPL, đa dạng hóa các hình thức, cách thức triển khai thực hiện bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với nhu cầu xã hội và từng nhóm đối tượng, địa bàn, lĩnh vực, chú trọng đối tượng đặc thù; bám sát các vấn đề dư luận xã hội quan tâm hoặc cần định hướng dư luận xã hội, các vấn đề nổi cộm. Tăng cường các hoạt động đối thoại, giải đáp vướng mắc, bất cập từ thực tiễn thi hành pháp luật. Phát huy thế mạnh của các phương tiện thông tin đại chúng, các cơ quan thông tấn, báo chí trong công tác PBGDPL. Đẩy mạnh việc truyền thông chính sách trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật để tạo đồng thuận xã hội, coi đây là giải pháp quan trọng để gắn kết chặt chẽ công tác xây dựng pháp luật với công tác tổ chức thi hành pháp luật.
Thứ hai, triển khai xây dựng và nhân rộng các mô hình điểm về PBGDPL gắn với vận động quần chúng nhân dân chấp hành pháp luật, hướng hoạt động PBGDPL về cơ sở; tăng cường công tác phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong triển khai các hoạt động PBGDPL.
Thứ ba, thực hiện chuyển đổi số trong PBGDPL, thiết lập các ứng dụng, phần mềm có tính năng trực tuyến, tương tác và ứng dụng trí tuệ nhân tạo; tập trung xây dựng nền tảng số về PBGDPL để cung cấp thông tin pháp luật trên môi trường mạng, đáp ứng nhu cầu tự học tập, tìm hiểu pháp luật của người dân.
Thứ tư, củng cố, kiện toàn đội ngũ cán bộ tham mưu công tác PBGDPL; nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật theo hướng chuyên sâu, chuyên biệt cho đối tượng đặc thù, yếu thế; Quan tâm thực hiện chính sách ưu tiên sử dụng đội ngũ người biết tiếng dân tộc thiểu số, người có uy tín trong cộng đồng dân cư, già làng, trưởng bản, chức sắc, chức việc trong các tôn giáo ở vùng dân tộc thiểu số tham gia PBGDPL.
Diễm Xuân
