Đơn giản hóa thủ tục hành chính trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp và thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính tại tỉnh Đắk Lắk
Đơn giản hóa thủ tục hành chính là một trong những nội dung cốt lõi của cải cách hành chính nhà nước, gắn trực tiếp với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trong bối cảnh hiện nay, khi mô hình tổ chức chính quyền địa phương đang được điều chỉnh theo hướng tinh gọn, hiệu quả, đồng thời đẩy mạnh thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính, yêu cầu đơn giản hóa thủ tục hành chính không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm quy trình, giấy tờ, mà còn phải được tiếp cận như một giải pháp tổng thể nhằm đổi mới phương thức quản trị công.
Đối với tỉnh Đắk Lắk, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương theo hai cấp (tỉnh và xã) cùng với chủ trương thực hiện thủ tục hành chính phi địa giới hành chính đặt ra yêu cầu cấp thiết phải rà soát, thiết kế lại hệ thống thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, linh hoạt, phù hợp với thực tiễn quản lý và điều kiện địa bàn rộng, dân cư phân tán, có sự đa dạng về điều kiện kinh tế – xã hội.
Về mặt lý luận, thủ tục hành chính là hình thức pháp lý cụ thể để Nhà nước tổ chức thực hiện quyền lực quản lý đối với xã hội. Tuy nhiên, nếu thủ tục hành chính được thiết kế rườm rà, thiếu hợp lý, sẽ làm gia tăng chi phí tuân thủ, kéo dài thời gian giải quyết công việc, thậm chí làm suy giảm niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với bộ máy hành chính.
Đơn giản hóa thủ tục hành chính vì vậy không chỉ là hoạt động kỹ thuật hành chính, mà là biểu hiện của tư duy quản trị hiện đại, chuyển từ mô hình “quản lý – kiểm soát” sang mô hình “phục vụ – hỗ trợ phát triển”. Thực tiễn cải cách hành chính ở Việt Nam cho thấy, việc cắt giảm thành phần hồ sơ, rút ngắn thời gian giải quyết, chuẩn hóa quy trình, công khai minh bạch thủ tục hành chính đã mang lại những chuyển biến tích cực trong quan hệ giữa Nhà nước với người dân và doanh nghiệp.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và xây dựng chính quyền số, yêu cầu đơn giản hóa thủ tục hành chính càng trở nên rõ nét. Nếu thủ tục không được đơn giản ngay từ khâu thiết kế, việc số hóa chỉ dừng lại ở mức “điện tử hóa quy trình cũ”, không tạo ra giá trị gia tăng thực sự cho xã hội.
Thời gian qua, tỉnh Đắk Lắk đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp cải cách thủ tục hành chính, tập trung vào rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh; tăng cường công khai, minh bạch thủ tục hành chính; đẩy mạnh cơ chế một cửa, một cửa liên thông và cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Đặc biệt, việc từng bước triển khai thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính đã tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong việc lựa chọn nơi nộp hồ sơ, giảm chi phí đi lại, thời gian chờ đợi.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy một số vấn đề cần tiếp tục được giải quyết. Thứ nhất, ở một số lĩnh vực, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính vẫn còn mang tính hình thức; thủ tục được rút gọn trên giấy tờ nhưng chưa thực sự thuận lợi trong tổ chức thực hiện. Thứ hai, trong bối cảnh chính quyền địa phương tổ chức theo hai cấp, sự phân định thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cơ quan trong giải quyết thủ tục hành chính cần tiếp tục được làm rõ để tránh chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm. Thứ ba, việc thực hiện thủ tục hành chính phi địa giới hành chính đòi hỏi hạ tầng kỹ thuật, dữ liệu và quy trình vận hành thống nhất, trong khi năng lực triển khai giữa các địa phương, nhất là ở cấp xã, còn chưa đồng đều.
Những vấn đề trên cho thấy, đơn giản hóa thủ tục hành chính tại Đắk Lắk không thể tiếp cận theo cách làm cũ, mà cần được đặt trong tổng thể đổi mới mô hình tổ chức chính quyền và phương thức quản lý nhà nước.
Từ thực tiễn nêu trên, có thể đề xuất một số định hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đơn giản hóa thủ tục hành chính tại tỉnh Đắk Lắk trong thời gian tới.
Thứ nhất, tiếp tục rà soát, thiết kế lại thủ tục hành chính theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, gắn đơn giản hóa thủ tục với đánh giá tác động thực chất về chi phí tuân thủ, thời gian giải quyết và khả năng thực hiện trong điều kiện chính quyền hai cấp.
Thứ hai, đẩy mạnh thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính trên cơ sở chuẩn hóa quy trình, dữ liệu và trách nhiệm xử lý, bảo đảm dù người dân nộp hồ sơ ở đâu thì chất lượng giải quyết cũng thống nhất, minh bạch.
Thứ ba, gắn đơn giản hóa thủ tục hành chính với chuyển đổi số, trong đó chú trọng chuẩn hóa dữ liệu, liên thông hệ thống thông tin, giảm yêu cầu cung cấp lại thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu dùng chung.
Thứ tư, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong công tác cải cách thủ tục hành chính; coi kết quả đơn giản hóa thủ tục hành chính và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp là một tiêu chí quan trọng trong đánh giá hiệu quả thực thi công vụ.
Đơn giản hóa thủ tục hành chính trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp và thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính là yêu cầu tất yếu, mang tính chiến lược đối với tỉnh Đắk Lắk hiện nay. Đây không chỉ là giải pháp cải cách hành chính, mà còn là thước đo quan trọng phản ánh chất lượng quản trị nhà nước và mức độ phục vụ của bộ máy hành chính đối với xã hội. Việc triển khai hiệu quả nội dung này sẽ góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, hiệu quả, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới./.
Hà Ngân
