Cần lưu ý mốc thời gian đủ tuổi kết hôn trong giải quyết yêu cầu về đăng ký kết hôn, xác nhận tình trạng hôn nhân
Một trong những điều kiện để kết hôn là “nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên” (điểm a khoản 1 Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014). Do đó, khi giải quyết yêu cầu đăng ký kết hôn hoặc cấp giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, người làm công tác hộ tịch thường chỉ chú trọng xác định từ khi đủ 20 tuổi trở lên (đối với nam), từ khi đủ 18 tuổi trở lên (đối với nữ), người đó chưa đăng ký kết hôn với ai hoặc tuy đã đăng ký nhưng đã ly hôn và cho rằng như vậy là đủ xác định người đó đang trong tình trạng độc thân.
Tuy nhiên, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2015, còn trước đó, các văn bản pháp luật về hôn nhân và gia đình đều quy định “nam từ 20 tuổi trở lên, nữ từ 18 tuổi trở lên” (khoản 1 Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, có hiệu lực từ ngày 01/01/2001….). Như vậy, nam chỉ cần tròn 19 tuổi + 01 ngày, nữ chỉ cần tròn 17 tuổi + 01 ngày là đủ tuổi đăng ký kết hôn.
Do đó, đối với các trường hợp người đăng ký kết hôn hoặc người đề nghị xác nhận tình trạng hôn nhân, trước khi Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 có hiệu lực thi hành (năm 2015) đã đủ tuổi đăng ký kết hôn theo các văn bản pháp luật về hôn nhân gia đình trước đây thì tình trạng hôn nhân của người đó phải xác định từ khi đủ tuổi kết hôn theo các văn bản này, chứ không phải xác định theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.
Ví dụ: Nguyễn Thị A. sinh ngày 01/01/1992, đến UBND xã nơi cư trú để đăng ký kết hôn. Cán bộ cho rằng theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 thì đến ngày 01/01/2010 là A. tròn 18 tuổi, đủ tuổi kết hôn nên chỉ cần chứng minh từ ngày 01/01/2010 đến nay, A. chưa kết hôn với ai hoặc đã kết hôn và đã ly hôn là đủ.
Tuy nhiên, năm 2015, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 mới có hiệu lực nên việc nữ đủ 18 tuổi là đủ tuổi đăng ký kết hôn là quy định áp dụng từ ngày 01/01/2015. Còn trước năm 2015, nữ chỉ cần từ 18 tuổi trở lên là đủ tuổi kết hôn. Đối chiếu với trường hợp trên, đến ngày 02/01/2009 là A. đủ tuổi kết hôn theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 (17 năm + 01 ngày). Như vậy, cần phải xác định từ ngày 02/01/2009 đến nay, A. chưa kết hôn với ai hoặc đã kết hôn và đã ly hôn mới là đúng quy định pháp luật. Nếu xác định từ ngày 01/01/2010 là đã bỏ sót mất khoảng thời gian từ ngày 02/01/2009 – 31/12/2009 chưa xác định được tình trạng hôn nhân của A; do đó, nếu như trong khoảng thời gian này, A đã đăng ký kết hôn mà nay không xác minh, giải quyết cho A đăng ký kết hôn tiếp là vi phạm quy định pháp luật.
Đây là một trong những điểm người làm công tác hộ tịch thường hay vấp phải, cần phải lưu ý hơn đẻ giải quyết yêu cầu hộ tịch về hôn nhân đảm bảo chặt chẽ, đầy đủ, đúng quy định pháp luật nhằm tránh những rắc rối, phiền hà không đáng có về sau./.
Hoàng Nguyên
