Cải chính hộ tịch cho người chết - Khó khăn, vướng mắc và giải pháp
*Trong thực tế, có rất nhiều trường hợp người sống cần thực hiện cải chính các nội dung đăng ký hộ tịch khác của người đã chết (sau khi xác định có sai sót khi đăng ký hộ tịch) để giải quyết vấn đề thừa kế.
Ví dụ: Ông Nguyễn Văn A và bà Trần Thị B là vợ chồng, có tài sản chung là quyền sử dụng đất, nhà cửa, sổ tiết kiệm. Ông A qua đời không để lại di chúc. Khi bà B làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế để thừa kế tài sản mà chồng để lại tại Văn phòng Công chứng thì phát hiện ra chữ đệm của chồng trong Giấy chứng nhận kết hôn là Nguyễn Quang A - không đúng với thông tin trong Giấy chứng nhận quyền sử đất và giấy tờ cá nhân của ông A. Văn phòng công chứng yêu cầu bà B phải thực hiện cải chính chữ đệm từ “Quang” thành “Văn” trong Giấy chứng nhận kết hôn để xác định quyền thừa kế của bà.
Tuy nhiên, pháp luật hộ tịch hiện hành mới chỉ có quy định về việc cải chính nội dung đăng ký khai tử (Khoản 3 Điều 17 Thông tư số 04/2020/TT-BTP ngày 28/5/2020 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Hộ tịch và Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày 15/11/2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch), chưa có quy định về cải chính các nội dung đăng ký hộ tịch khác của người đã chết như: Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn... Điều này đã gây rất nhiều khó khăn và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi chính đáng của người dân.
* Để tháo gỡ vướng mắc trên, Cục Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực - Bộ Tư pháp (nay là Cục Hành chính tư pháp) đã có các Công văn số: 621/HTQTCT-HT ngày 07/6/2019, 192/HTQTCT-HT ngày 22/3/2021 hướng dẫn việc cải chính hộ tịch cho người đã chết, cụ thể:
- Để đảm bảo quyền lợi của người dân trong các quan hệ dân sự, nhất là quyền thừa kế và cũng nhằm đảm bảo tính chính xác của nội dung đăng ký hộ tịch, trong trường hợp người thân thích của người chết (theo quy định tại khoản 2 Điều 25 Bộ luật Dân sự năm 2015) cung cấp được các hồ sơ, giấy tờ, tài liệu liên quan chứng minh được việc có sự sai sót trong nội dung đăng ký hộ tịch thì UBND xã tiếp nhận, giải quyết yêu cầu cải chính hộ tịch của người đã chết.
- Trường hợp, chưa có giấy tờ, tài liệu chứng minh sai sót, UBND xã chủ động thực hiện xác minh, làm rõ các thông tin liên quan trực tiếp đến nội dung đề nghị cải chính; nếu xác minh tại cơ quan công an thì cần làm rõ thời điểm thiết lập thông tin trong tàng thư của cơ quan công an để xác định thông tin nào được thiết lập sớm nhất làm cơ sở xem xét việc cải chính
Việc phối hợp này là hoàn toàn phù hợp với nguyên tắc quản lý, hoạt động của cơ quan nhà nước nhưng đây cũng chỉ là biện pháp giải quyết tình thế - vẫn cần phải sửa đổi văn bản pháp luật theo hướng cho phép cải chính các nội dung đăng ký hộ tịch khác của người đã chết (bên cạnh nội dung đăng ký khai tử) nhằm mục đích xác lập việc thừa kế để phù hợp, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn./.
Kim Thoa
