Bảo đảm quyền bình đẳng và phát huy vai trò của cộng đồng trong công tác người khuyết tật theo Chỉ thị số 14-CT/TW
Ngày 22/09/2026, Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 14-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người khuyết tật trong tình hình mới. Văn bản này có ý nghĩa định hướng chiến lược, đánh dấu bước chuyển biến căn bản về nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị cũng như toàn xã hội đối với công tác bảo vệ, chăm lo và phát huy vai trò của người khuyết tật.
Bước ngoặt tư duy chính sách: Từ "trợ giúp" sang "bảo đảm quyền bình đẳng"
Nội dung cốt lõi của Chỉ thị số 14-CT/TW xác lập một bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý xã hội: chuyển từ cách tiếp cận mang tính hỗ trợ, cưu mang thụ động sang bảo đảm quyền bình đẳng và ưu tiên cơ hội hòa nhập, phát triển cho người khuyết tật.
Người khuyết tật là những cá nhân có đầy đủ quyền, năng lực, khát vọng và tiềm năng đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Do đó, việc tạo điều kiện để người khuyết tật phát huy năng lực cá nhân không chỉ thể hiện bản chất nhân văn của chế độ, mà còn là thước đo mức độ tiến bộ, văn minh và phát triển bền vững của xã hội.
Ý nghĩa nhân văn và giá trị thực tiễn: "Không để ai bị bỏ lại phía sau"
Việc chăm lo và bảo đảm quyền của người khuyết tật là sự kết hợp giữa truyền thống đạo lý tốt đẹp của dân tộc với cam kết chính trị của Đảng và Nhà nước trong thực thi quyền con người. Ý nghĩa của Chỉ thị được thể hiện qua ba định hướng cơ bản:
Thứ nhất, Tôn trọng và bảo vệ: Bảo đảm mọi người khuyết tật đều được tôn trọng, bảo vệ và thụ hưởng đầy đủ các quyền công dân theo quy định của pháp luật trong mọi hoàn cảnh.
Thứ hai, Tạo cơ hội phát triển toàn diện: Mở rộng không gian tham gia của người khuyết tật vào tiến trình phát triển chung của đất nước trên các lĩnh vực: học tập, lao động, khởi nghiệp và hoạt động xã hội.
Thứ ba, Xác lập thước đo phát triển: Lấy chất lượng sống và mức độ hòa nhập xã hội của người khuyết tật làm tiêu chí đánh giá hiệu quả thi hành chính sách và sự phát triển toàn diện của quốc gia.
Vai trò then chốt của cộng đồng trong thực thi chính sách
Nếu khung chính sách do hệ thống chính trị xây dựng giữ vai trò kiến tạo, thì cộng đồng chính là môi trường thực tiễn quyết định hiệu quả hòa nhập của người khuyết tật. Trên cơ sở nội dung Chỉ thị số 14-CT/TW, vai trò của cộng đồng được xác định qua năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm:
- Xóa bỏ rào cản nhận thức, xây dựng môi trường nhân ái: Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nhằm xóa bỏ định kiến, kỳ thị và phân biệt đối xử. Sự đồng cảm, tôn trọng từ cộng đồng là điều kiện căn bản để người khuyết tật tự tin, tự chủ hòa nhập, là động lực mạnh mẽ giúp họ vượt qua khó khăn.
- Bảo đảm hạ tầng tiếp cận trong đời sống: Thực thi nghiêm túc các quy chuẩn tiếp cận đối với công trình xây dựng mới và cải tạo. Cộng đồng giữ vai trò giám sát, phản ánh bất cập và đề xuất các giải pháp hạ tầng thân thiện, bảo đảm tính khả thi của chính sách.
- Mở rộng sinh kế và cơ hội việc làm: Doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng địa phương đóng vai trò then chốt trong việc kết nối, tạo ra các vị trí việc làm phù hợp, hỗ trợ đào tạo kỹ năng nghề và cung cấp vốn vay tạo sinh kế. Khi cộng đồng tin tưởng vào năng lực của người khuyết tật, họ sẽ có cơ hội chứng minh giá trị bản thân, trở thành nguồn nhân lực chất lượng, đóng góp tích cực vào sự thịnh vượng của đất nước
- Phát huy cơ chế giám sát và phản biện xã hội: Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và nhân dân - đặc biệt là các tổ chức đại diện cho người khuyết tật - tham gia góp ý, giám sát việc thực thi chính sách, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật, xâm hại hoặc trục lợi từ người khuyết tật.
- Lan tỏa các giá trị tích cực: Biểu dương, nhân rộng các tấm gương người khuyết tật tiêu biểu vươn lên trong cuộc sống, tạo động lực tinh thần và thúc đẩy trách nhiệm sẻ chia trong toàn xã hội. Những câu chuyện cảm động, những tấm gương vượt khó được cộng đồng lan toả sẽ tạo ra hiệu ứng tích cực, truyền cảm hứng cho cả người khuyết tật và những người xung quanh. Sự đồng hành của cộng đồng giúp người khuyết tật cảm thấy mình không đơn độc, từ đó có thêm động lực để vươn lên
Mỗi cá nhân, gia đình, doanh nghiệp và tổ chức xã hội đều có thể đóng góp vào công tác người khuyết tật bằng những hành động cụ thể: thay đổi nhận thức, tạo điều kiện tiếp cận, hỗ trợ việc làm, giám sát chính sách và lan toả tinh thần nhân ái. Chỉ khi cộng đồng thực sự đồng hành, người khuyết tật mới có thể phát huy tối đa năng lực, sống độc lập, tự chủ và đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Cùng hành động vì một xã hội hòa nhập, bình đẳng và nhân văn!
Lê Thủy
