TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC PHỐI HỢP THAM MƯU HĐND, UBND TỈNH BAN HÀNH VĂN BẢN QUY ĐỊNH CHI TIẾT LUẬT ĐẤT ĐAI 2024
Luật Đất đai là đạo luật quan trọng, tác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh. Luật Đất đai năm 2024 được coi là bước đột phá trong quản lý và sử dụng đất; là bước tiến quan trọng trong bảo vệ quyền lợi của người sử dụng đất. Với 16 chương, 260 điều, Luật Đất đai năm 2024 góp phần hoàn thiện thể chế, chính sách về đất đai để phù hợp với thể chế phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; giải quyết tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn trong các chính sách, pháp luật có liên quan đến đất đai; cũng như các vấn đề vướng mắc, tồn tại từ thực tiễn công tác quản lý, sử dụng đất.
Bên cạnh những nội dung đã được quy định cụ thể để thi hành ngay khi Luật có hiệu lực, Luật Đất đai năm 2024 có nhiều nội dung giao cơ quan nhà nước ở Trung ương và chính quyền địa phương ban hành văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) để tổ chức thực hiện trên địa bàn. Theo đó, Luật giao HĐND, UBND cấp tỉnh quy định chi tiết 20 nội dung[1]; trong các nội dung giao quy định chi tiết, có một số nội dung liên quan đến nhau, có thể gộp chung trong cùng một văn bản.
1. Nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của công tác xây dựng, ban hành văn bản QPPL quy định chi tiết Luật Đất đai năm 2024; đảm bảo văn bản quy định chi tiết được ban hành để có hiệu lực cùng thời điểm có hiệu lực của Luật, HĐND, UBND tỉnh đã chỉ đạo đẩy mạnh, nâng cao công tác xây dựng, ban hành văn bản quy định tiết Luật. Các sở, ban, ngành tăng cường công tác phối hợp tham mưu HĐND, UBND tỉnh ban hành văn bản QPPL theo thẩm quyền được giao. Trong một thời gian ngắn, với áp lực về rút ngắn thời gian có hiệu lực của Luật Đất đai năm 2024 sớm hơn 05 tháng so với Kế hoạch ban đầu (ngày 01/01/2025) đã gây không ít khó khăn cho địa phương trong việc ban hành văn bản quy định chi tiết Luật. Tuy nhiên, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ, các cấp, các ngành tỉnh Đắk Lắk đã chủ động, tích cực, tập trung tối đa nguồn lực, khẩn trương xây dựng, ban hành các văn bản QPPL được giao quy định chi tiết Luật. Tính đến nay, HĐND, UBND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành 06 văn bản QPPL (02 nghị quyết của HĐND tỉnh; 04 quyết định của UBND tỉnh) để quy định chi tiết 18 nội dung được Luật giao, gồm: (1) Nghị quyết số 25/2024/NQ-HĐND ngày 06/12/2024 quy định các tiêu chí để thực hiện đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư có sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk; (2) Nghị quyết số 28/2024/NQ-HĐND ngày 06/12/2024 Quy định chính sách hỗ trợ đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk; (3) Quyết định số 36/2024/QĐ-UBND ngày 08/10/2024 Ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk; (4) Quyết định số 41/2024/QĐ-UBND ngày 23/10/2024 Ban hành Quy định hạn mức một số loại đất; giấy tờ khác về quyền sử dụng đất có trước ngày 15 tháng 10 năm 1993; điều kiện, diện tích tối thiểu của việc tách thửa đất, hợp thửa đất đối với từng loại đất trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk; (5) Quyết định số 44/2024/QĐ-UBND ngày 25/10/2024 Quy định hạn mức giao đất tôn giáo cho tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk; (6) Quyết định số 47/2024/QĐ-UBND ngày 31/10/2024 Quy định hạn mức giao đất tôn giáo cho tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.
Kết quả trên đây là sản phẩm của quá trình nỗ lực không ngừng nghỉ của cả hệ thống chính trị ở tỉnh; đặc biệt là đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp làm công tác xây dựng, ban hành văn bản QPPL. Tất cả các hoạt động đều có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị, từ khâu lập Danh mục văn bản quy định chi tiết đến trình ban hành văn bản, cụ thể như sau:
- Về phối hợp lập Danh mục văn bản quy định chi tiết Luật: Thực hiện quy định của Luật Đất đai năm 2024, Luật Ban hành văn bản QPPL năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2020) và Thông báo của Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp đã chủ trì, phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường và các cơ quan, đơn vị có liên quan trình Chủ tịch UBND tỉnh ban hành Quyết định số 1714/QĐ-UBND ngày 20/6/2024 ban hành Danh mục văn bản QPPL của UBND tỉnh quy định chi tiết Luật Đất đai năm 2024; tham mưu trìnhThường trực HĐND tỉnh ban hành Quyết định số 33/QĐ-HĐND ngày 05/7/2024 về việc ban hành Danh mục Nghị quyết của HĐND tỉnh quy định chi tiết Luật Đất đai năm 2024. Đây là bước đầu tiên trong quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết Luật; tạo cơ sở, nền tảng để các cơ quan, đơn vị tiến hành xây dựng, soạn thảo các Dự thảo văn bản QPPL.
- Về phối hợp xây dựng Dự thảo văn bản: Trên cơ sở Danh mục văn bản quy định chi tiết do Thường trực HĐND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành, các cơ quan được giao chủ trì soạn thảo văn bản QPPL đã chủ động, tích cực phối hợp với Sở Tư pháp và các cơ quan, đơn vị, địa phương có liên quan, triển khai xây dựng các Dự thảo văn bản quy định chi tiết nội dung được Luật giao. Các dự thảo văn bản được xây dựng có phần vội vàng, gấp rút, với nhiều áp lực, nhưng bằng sự chuyên nghiệp, tận tụy của đội ngũ cán bộ, công chức, chất lượng các dự thảo văn bản QPPL đã nâng lên rõ rệt, vừa đảm bảo phù hợp với quy định pháp luật, vừa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn của địa phương.
- Về phối hợp lấy ý kiến góp ý đối với Dự thảo: Công tác lấy ý kiến góp ý đối với các Dự thảo văn bản QPPL cũng được các cơ quan, đơn vị quan tâm, chú trọng. Vì thế, chất lượng các văn bản góp ý được nâng lên rõ rệt; có nhiều ý kiến góp ý sâu sát, toàn diện, giúp các Dự thảo văn bản dần hoàn thiện; đồng thời, đảm bảo thời gian góp ý theo yêu cầu, để cơ quan chủ trì soạn thảo kịp thời tổng hợp, hoàn chỉnh Dự thảo. Bên cạnh việc lấy ý kiến góp ý bằng văn bản của các cơ quan, đơn vị, địa phương; đối với các Dự thảo văn bản được xây dựng, ban hành theo quy trình thông thường còn được đăng tải kịp thời, công khai trên Cổng Thông tin điện tử tỉnh trong thời hạn ít nhất 30 ngày để lấy ý kiến rộng rãi của người dân, nhằm đảm bảo tính công khai, minh bạch, dân chủ trong xây dựng văn bản QPPL.
- Về phối hợp thẩm định Dự thảo: Thẩm định Dự thảo văn bản QPPL là một trong những khâu quan trọng và bắt buộc của quá trình xây dựng, ban hành văn bản QPPL. Do đó, trong thời gian qua, Sở Tư pháp đã không ngừng nỗ lực nâng cao chất lượng thẩm định Dự thảo văn bản QPPL nói chung và Dự thảo quy định chi tiết Luật Đất đai năm 2024 nói riêng. Không chỉ chú trọng về mặt nội dung của các báo cáo thẩm định, xem xét kỹ lưỡng, toàn diện các quy định tại Dự thảo văn bản, góp phần đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, khả thi của văn bản khi được ban hành, Sở Tư pháp còn tập trung tối đa nguồn lực phục vụ công tác thẩm định dự thảo văn bản QPPL để rút ngắn thời gian thẩm định Dự thảo văn bản, nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết Luật Đất đai 2024. Bên cạnh đó, Sở Tư pháp còn tăng cường phối hợp với các cơ quan chủ trì xây dựng dự thảo, các cơ quan, đơn vị có liên quan, tạo điều kiện để các chủ thể tham gia thẩm định dự thảo văn bản, nhằm tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, phát huy dân chủ trong xây dựng pháp luật.
- Về phối hợp trình Dự thảo văn bản: Sau khi có Báo cáo thẩm định, Sở Tư pháp tiếp tục phối hợp với cơ quan chủ trì soạn thảo chỉnh lý hoàn thiện Dự thảo để trình UBND tỉnh theo quy định. Ngoài ra, công tác phối hợp còn được Sở Tư pháp thực hiện thông qua hoạt động kiểm tra lại Dự thảo văn bản sau khi cơ quan chủ trì tiếp thu, chỉnh lý theo ý kiến thẩm định; góp của thành viên UBND tỉnh.
2. Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phối hợp xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết Luật Đất đai năm 2024 trên địa bàn tỉnh vẫn còn gặp phải nhiều khó khăn, hạn chế nhất định, đó là:
- Lĩnh vực Đất đai là lĩnh vực rất phức tạp, liên quan đến hầu hết các đối tượng; tác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội; chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản pháp luật. Vì vậy, khi xây dựng các Dự thảo văn bản quy định chi tiết Luật Đất đai cần nhiều thời gian để nghiên cứu, chuẩn bị, đòi hỏi sự tham gia của nhiều cơ quan, đơn vị. Trong khi đó, thời gian có hiệu lực của Luật Đất đai năm 2024 được điều chỉnh từ ngày 01/01/2025 sang ngày 01/8/2024, nên trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản có nhiều nội dung chưa được chuẩn bị đầy đủ, kỹ lưỡng, ảnh hưởng đến chất lượng Dự thảo văn bản.
- Luật Đất đai năm 2024 giao địa phương quy định chi tiết rất nhiều nội dung, có nhiều nội dung mới so với quy định của Luật Đất đai năm 2013; trong khi địa phương còn hạn chế về nguồn nhân lực, thời gian, kinh nghiệm xây dựng văn bản QPPL, dẫn đến chưa đảm bảo được tiến độ ban hành văn bản quy định chi tiết theo quy định pháp luật. Ngoài ra, việc thực hiện một số quy định về công tác bồi thường, hỗ trợ theo quy định của Luật Đất đai năm 2024 phải căn cứ theo định mức kinh tế - kỹ thuật tiêu chuẩn của địa phương, nhưng trên thực tiễn, các định mức này chưa được ban hành, gây khó khăn cho việc triển khai thi hành Luật.
- Một số cơ quan, đơn vị chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc xây dung văn bản QPPL, nên chưa chú trọng công tác góp ý Dự thảo văn bản, chất lượng góp ý chưa cao, còn mang nặng tính hình thức.
- Thời gian thẩm định gấp rút, chất lượng một số Dự thảo văn bản chưa đảm bảo; cùng với thiếu nguồn nhân lực làm công văn bản QPPL gây áp lực rất lớn cho Sở Tư pháp khi thẩm định Dự thảo văn bản QPPL.
3. Hiện nay, vẫn còn 02 nội dung được Luật Đất đai năm 2024 giao quy định chi tiết nhưng tỉnh chưa ban hành văn bản triển khai (quy định về bảng giá xây dựng mới nhà ở, công trình xây dựng, vật kiến trúc tại khoản 4 Điều 102; quy định đơn giá bồi thường thiệt hại về cây trồng vật nuôi trên địa bàn tỉnh tại khoản 6 Điều 103). Do vậy, trong thời gian tới, để hoàn thành nhiệm vụ ban hành văn bản quy định chi tiết Luật Đất đai năm 2024; cũng như nhiệm vụ ban hành văn bản triển khai thi hành Luật và các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật, chúng ta cần nỗ lực hơn nữa, tăng cường hơn nữa sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị ở tỉnh, UBND cấp huyện trong việc xây dựng, ban hành văn bản QPPL quy định chi tiết Luật. Để làm được điều này, cần thực hiện đồng bộ, toàn diện các giải pháp sau:
- Các sở, ban, ngành ở tỉnh, UBND cấp huyện tập trung nguồn lực và điều kiện khác bảo đảm thực hiện hoàn thành đúng tiến độ, chất lượng các nhiệm vụ xác định trong Kế hoạch công tác hàng năm.
- Tiếp tục đề cao vai trò của thủ trưởng các cơ quan có trách nhiệm tham mưu xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết. Cụ thể: bảo đảm kỷ luật, kỷ cương xây dựng, ban hành văn bản QPPL; chủ động tham mưu xây dựng văn bản giao quy định chi tiết ; tăng cường theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc ban hành văn bản quy định chi tiết trong nội bộ cơ quan. Đồng thời, chỉ đạo các đơn vị tham mưu chủ động tham gia góp ý có trách nhiệm vào các đề nghị, dự thảo văn bản QPPL có liên quan đến nội dung ngành, lĩnh vực quản lý.
- Tăng cường trách nhiệm của Sở Tư pháp trong việc theo dõi, đôn đốc các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh tổ chức thực hiện danh mục văn bản quy định chi tiết; tăng cường công tác phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị chủ trì soạn thảo văn bản quy định chi tiết với các cơ quan đơn vị có liên quan, với Sở Tư pháp và các tổ chức pháp chế, công chức pháp chế để bảo đảm tiến độ, chất lượng của văn bản. Bên cạnh đó, Sở Tư pháp cần tiếp tục nâng cao năng lực, chất lượng hoạt động thẩm định dự thảo văn bản QPPL; tạo điều kiện phát huy hiệu quả cơ chế thẩm định thông qua Hội đồng và cuộc họp tư vấn thẩm định để huy động trí tuệ, kinh nghiệm của các chuyên gia các ngành, lĩnh vực giúp đưa ra ý kiến phản biện chính xác, khách quan hơn, bảo đảm tính đồng bộ, tính khả thi của văn bản QPPL sau khi được ban hành.
- Tăng cường trách nhiệm của Văn phòng UBND tỉnh trong việc tham mưu kiểm soát chặt chẽ hồ sơ trình ban hành văn bản QPPL theo quy định.
- Phát huy hơn nữa sự tham gia của nhân dân, huy động trí tuệ của chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, sự phản biện từ các tổ chức xã hội vào quá trình xây dựng, thẩm định, kiểm tra văn bản QPPL.
- Tiếp tục kiện toàn và đổi mới về tổ chức, người làm công tác xây dựng pháp luật.
- Luật Đất đai năm 2024 phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền cấp huyện, nhất là trong công tác thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; công tác định giá đất… Do đó, UBND cấp huyện cần cần tiếp tục đẩy mạnh, tăng cường hơn nữa việc triển khai thi hành Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật như: tổ chức, quán triệt Luật Đất đai ở cấp huyện và cấp xã; tổ chức các lớp tập huấn, quán triệt triển khai Luật tại địa phương phù hợp với từng đối tượng; ban hành các văn bản để hướng dẫn… để sớm đưa Luật đi vào thực tế cuộc sống một cách thực chất, đạt hiệu quả./.
Phan Hiền
[1] Công văn số 6520/BTNMT-ĐĐ ngày 23/9/2024 của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
